Konut, fabrika ve işyerleri gibi tüm binalarda uygulanabilecek, depremi önceden haber veren sistem tanıtıldı. Sistem; depremin büyüklüğüne ve özelliğine göre depremi oluşum anında yakalayarak deprem kaynağının uzaklığına bağlı olarak bazen saniyeler bazen ise dakikalar öncesinden haber veriyor.
Yerli ve yabancı 4 firmanın ortak girişimiyle hayata geçirilerek kurulan deprem erken uyarı sistemi EDİS, depremi önceden haber vererek insanların hayatını kurtarmayı, aynı zamanda işletmelerdeki büyük ölçekli maddi kayıpların önüne geçmeyi hedefliyor. Yazılım ve telif haklarının tamamı Türkiye’ye ait olan yazılımda, yabancı ortaklarla beraber geliştirilmekte olan EDİS projesi, eş zamanlı olarak İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri’nde de sürdürülmekte olup en kısa sürede deprem kuşağındaki tüm ülkelerde hizmete girmesi bekleniyor.
Deprem erken uyarı sistemi ‘EDİS’in tanıtımı akademisyen, bürokrat ve kamu yöneticilerinin katılımıyla gerçekleşti. Yıldız Teknik Üniversitesi Yıldız Teknopark Kongre Merkezi’nde gerçekleşen tanıtım toplantısında sunumu projenin kurucu ortağı ve CEO’su Ali Emre Erişen yaptı.
Projenin mimarlarından EDİS Kurucu Ortağı ve CEO’su Ali Emre Erişen, “EDIS ile deprem sarsıntılarının yerleşim yerlerine gelişini beklemeden, depremi oluşum anında yakalayarak deprem kaynağının uzaklığına bağlı olarak saniyeler, bazen dakikalar öncesinde fazladan bir zaman kazandırmak artık mümkün” dedi.
Erişen, “Depremin büyüklüğüne ve derinliğine göre önceden haber verme süresi değişiyor. Bazen saniyeler bazen dakikalar üzerine çıkabiliyor. İzmir depremlerinin birinde 16, birinde 23 saniye önce deprem sinyalini yetkili kuruluşlara ilettik. Bina sistemleri de altyapısını tamamladığında siren sistemini uygulayabileceğiz. Bunun yanında isteyen kullanıcılar uygulamamızı cep telefonlarına indirerek ücretsiz olarak depremden önceden haberdar olacak’’ diye konuştu.
EDİS’in bir simülasyon ile tanıtıldığı basın toplantısında sistemi anlatan Ali Emre Erişen, proje kapsamında Marmara Bölgesi’nde belirlenen alanlara EDIS Deprem Algılama Radar Sistemleri’nin konumlandırıldığını ve bunlardan alınan sinyallerin saliseler içerisinde tüm kullanıcılara aktarılacak şekilde dizayn edildiğini belirtti. Erişen, yapılan testlerde elde edilen sonuçlara bakıldığında ise, şu ana kadar dünya üzerinde geliştirilmiş en hızlı ve yüksek teknolojiye ulaşıldığının görüldüğünün ve bilimsel olarak ispatlandığının altını çizdi.
EDIS’in çalışma prensibi
Bilim insanlarının bugün erken uyarı sistemi üzerinde çalıştığını söyleyen Ali Emre Erişen, bu sistemle, yerin kilometrelerce altında kırılan fay hattının oluşturduğu depremin yıkıcı etkisinin yeryüzüne yayılmadan önce artık insanlara haber verilebildiğini söyledi. Fay hattı kırıldığında, tıpkı havada yayılan ses dalgaları gibi hareket eden iki dalga oluştuğunu dile getiren Erişen, “Eğer binaya erken uyarı sisteminin sensörü takılırsa ve devrede olursa, ilk yayılan P dalgası, yıkıcı olan S dalgası ulaşmadan önce, depremin yıkıcı etkisini haber verebilir.” diye konuştu.
Dünyada ilk
Türkiye’de ve dünyada önde gelen konumlarda bulunan geleneksel erken uyarı sistemlerinden farklı olarak, deprem merkezine en yakın noktalara kendi cihazlarını yerleştiren ve hesaplama süresini minimum seviyelere indiren EDIS ’i herkesin kullanımına sunabilmek için Apti, Sentez, Hubbox ve Seismic Al gibi alanında uzman dört firmanın bilgi birikimlerini ve tecrübelerini bileştirdiğini vurgulayan Erişen, tasarladıkları EDIS ’in dünyada bir ilk niteliğinde olduğunu ifade etti.
EDIS’in bir simülasyon ile tanıtıldığı basın toplantısında sistemi anlatan Ali Emre Erişen, proje kapsamında Marmara Bölgesi’nde belirlenen alanlara EDIS Deprem Algılama Radar Sistemleri’nin konumlandırıldığını ve bunlardan alınan sinyallerin saliseler içerisinde tüm kullanıcılara aktarılacak şekilde dizayn edildiğini belirtti. Erişen, yapılan testlerde elde edilen sonuçlara bakıldığında ise, şu ana kadar dünya üzerinde geliştirilmiş en hızlı ve yüksek teknolojiye ulaşıldığının görüldüğünün ve bilimsel olarak ispatlandığının altını çizdi. Ayrıca konuyla alakalı dünyanın da ilgi odağı haline geldiklerini aktaran Erişen, www.iceew.org adresinde duyurulan International Conference on Earthquake Early Warning JSPS, “Deprem Erken Uyarı (EEW)” konulu konferansın EDIS sponsorluğunda bu yıl Türkiye’de gerçekleşeceğini belirtti.
Yazılım ve telif haklarının tamamı Türkiye’ye ait olan yazılımda, yabancı ortaklarla beraber geliştirilmekte olan EDIS projesi, eş zamanlı olarak İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri’nde de sürdürülmekte olup en kısa sürede deprem kuşağındaki tüm ülkelerde hizmet verilmesi amaçlanıyor.
Alınan erken uyarı sinyali ile doğalgaz, elektrik vb. sistemler kapatılabilecek
EDIS deprem erken uyarı sistemi sayesinde, insanlar bulundukları binalardan ayrılırken EDIS'in yapay zekâsı binayı depreme hazır hale getirecek sinyali iletiyor. Bina içerisinde gerekli bağlantılar da yapılarak alınan sinyal ile binalar ikincil afetleri önlemek için asansörü en yakın katta sabitleyip, yangın ve patlama risklerine karşı elektrikle çalışan cihazları ve doğal gazı kapatabilecek. Bina çıkışlarında bulunan kapılar ve bariyerleri, elektronik geçişleri açık hale getirerek tahliye işlemlerini kolaylaştıracak. Sistem, sanayi ve dükkânlara direkt erişim ve hizmet verecek şekilde
