ABD ile İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırıları sonrası Tahran'ın misillemeleri ve artan jeopolitik risk primi, doğal gaz piyasasında sert fiyat yükselişlerine yol açarken, Avrupa Birliği'nde (AB) Rus gazı yasağının sürdürülebilirliğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
HÜRMÜZ BOĞAZI VE KATAR KRİZİ FİYATLARI TETİKLEDİ
Küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerinin durması, dünya LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin gerçekleştiği bu stratejik hatta uzun süreli arz kesintisi endişelerini artırarak doğal gaz fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskıyı güçlendirdi.
Piyasadaki tedirginliği artıran bir diğer gelişme ise Katar’dan geldi. Devlet enerji şirketi QatarEnergy’nin 2 Mart’ta Ras Laffan'daki LNG tesisinde üretimi durdurduğunu açıklamasının ardından şirket, 3 Mart'ta kısıtlamaların kapsamını genişleterek LNG ve bağlantılı ürünlerin üretimini de askıya aldığını duyurdu.
Küresel LNG arzının yaklaşık yüzde 20'sini karşılayan Katar'daki kesinti, özellikle spot piyasada arz daralması endişelerini artırarak fiyatların son 48 saatte sıçramasına yol açtı.
Avrupa'da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF'de nisan vadeli kontratlar 27 Şubat'ta megavatsaat başına 31,95 avrodan kapanmıştı. Jeopolitik gerilimin tırmanmasıyla birlikte fiyatlar 2 Mart’ta yüzde 38,4 artışla 44,5 avroya yükseldi.
Kontratlar 3 Mart’ta ise yüzde 20,4 artışla 54,29 avrodan kapanarak saldırılar öncesine kıyasla toplam artışı yüzde 69,9'a taşıdı.
AVRUPA EKONOMİSİ İÇİN ZORLU SINAV BAŞLIYOR
Rusya’dan gaz alımını sonlandırma kararı alan Avrupa ise artan jeopolitik riskler ve yükselen fiyatlar eşliğinde zorlu bir sınavdan geçiyor.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in uluslararası ekonomik işbirliğinden sorumlu özel temsilcisi Kiril Dmitriyev, 2 Mart’ta yaptığı açıklamada yükselen enerji maliyetlerinin Avrupa ekonomisi üzerinde baskı yarattığını belirterek kıtanın enerji güvenliği açısından yeniden Rusya’ya ihtiyaç duyabileceğini söyledi.
AB Konseyi ise ocak ayında üye ülke temsilcilerinin, Rusya’dan AB’ye boru hattı gazı ve LNG ithalatının 2027 sonuna kadar aşamalı olarak sona erdirilmesini öngören düzenlemeyi kabul ettiğini açıklamıştı.
Rusya Ukrayna Savaşı öncesinde doğal gaz tüketiminin yaklaşık yüzde 45’ini Rusya’dan karşılayan AB’nin bu ülkeden gaz tedarik oranı geçen yıl yüzde 13’e kadar geriledi. AB ülkelerinin doğal gaz depolarındaki doluluk oranı ise yaklaşık yüzde 30 seviyesinde bulunuyor.
