Tiyatrocu ve yaratıcı drama eğitmeni Okan Kemancı, Romanların medya ve sanat yapımlarında uzun yıllardır klişe ve olumsuz kalıplarla temsil edildiğini, son günlerde gündeme gelen Gırgıriye Müzikali gibi oyunların ön yargıları derinleştirdiğini söyledi.
İstanbul'da Romanların yoğun yaşadığı Kuştepe semtinde doğan ve hayatını hala orada sürdüren Kemancı, AA muhabirine, Romanlara yönelik medya ve dizi sektöründeki ayrımcılığa ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Kemancı, Romanlara yönelik ayrımcılık ve ırkçılık konusunda farkındalık çalışmaları yürüttüğünü, uzun yıllardır dezavantajlı çocuklara yönelik haksızlıklara karşı aktivistlik yaptığını dile getirdi.
- Romanlar uzun yıllardır ötekileştirmenin kurbanı
Roman kültürünün tarih boyunca ötekileştirildiğini belirten Kemancı, dizi sektörünün olmadığı dönemlerde dahi anlatılarda Romanların baskı altında gösterildiğini ifade etti.
Kemancı, 1971'de Londra'da yapılan bir toplantıda Roman kimliğine ilişkin önemli bir karar alındığını hatırlatarak, "Biz aslında çingeneyiz. Roman kelimesi Londra'da alınan kararla birlikte kabul ediliyor. Latincede insan anlamına gelen Roman kelimesi seçiliyor ki artık insanlar tanısın, kötüyle Roman kelimesini eşleştirmesin diye. Bugün bunu konuşuyorsak aslında etkisi olmadığını da görüyoruz." dedi.
Romanların dizi ve filmlerde çoğunlukla suçla ilişkilendirildiğine işaret eden Kemancı, şöyle konuştu:
"Romanlar genelde kriminalize ediliyor ve bu bizi çok rahatsız ediyor. Sürekli suç teşkil eden gruplar olarak, kültür olarak da gösteriliyoruz. Ya da çok eğlenceli, sadece günübirlik eğlenen gruplar olarak kültür olarak bizi lanse ediyorlar. Bu üzücü. Romanlar, sürekli olarak suç teşkil eden roller, silahlı roller ya da yine suç teşkil eden hırsızlık, yüz kızartıcı suçların, uyuşturucunun senaryonun en kritik yerlerinde bir uyuşturucu baronu olarak ya da bunun ayakçısı olarak senaryoya dahil ediliyor."
Kemancı, yapımlarda doktor ya da eğitmen Roman karakterlere yer verilmediğini, bu mesleklerde çok sayıda Roman bireyin bulunduğunu ancak medyada görünmez kılındığını kaydetti.
Romanların çoğunlukla olumsuz karakterlerle temsil edildiği eleştirisinde bulunan Kemancı, "Bizi medyanın eline, halkın önüne üçüncü sınıf insan olarak koymak için ellerinden geleni yapıyorlar. Roman kültürü, Roman mahalleleri işlenirken sürekli suç potansiyeli yüksek hikayelerle karşımıza çıkıyor." ifadelerini kullandı.
- "Sürekli aşağılayan bir yaklaşım var"
Konusunu Roman mahalle yaşamından alan Gırgıriye müzikali oyununda Romanların çok yanlış temsil edildiğini belirten Kemancı, Romanlar hakkında yapılan projelerin yazımından ekrana taşınma sürecine kadar hiçbir yerinde Roman oyuncuların ya da oyuncu koçlarının olmadığına değindi.
Kemancı, şöyle devam etti:
"Sürekli aşağılayan bir yaklaşım var. Tiyatro sahnesi böyle bir yer olmamalı. Ben de oradan ekmeğimi kazanan bir oyuncuyum. Eğer gerçekten Roman hikayeleri anlatmak istiyorsanız, buyurun Kuştepe'ye, Sulukule'ye, Dolapdere'ye, İzmir Tepecik'e gelin. Bizi dinleyin, birlikte üretelim. Bizden birini dahil edin. Bunu büyük ustaların yapıyor olması daha da üzücü. Müjdat Gezen'e saygım sonsuz ama işin kültüre dokunan ahlak kısmı bu kadar hoyratça yapılmamalı. Bir yerlerde yaralanıyoruz."
Yıllarca Cennet Mahallesi dizisinde çekirdek çitleyip yere atan, evde doğum yapan, mahallede sürekli kavga olan ve müzik çalınca kavgaların bittiği bir Roman mahallesi tasvir edildiğini aktaran Kemancı, Roman toplumunun istihdam, eğitim, barınma ve sosyal eşitsizlik gibi konularda yapılan ayrımcılıktan muzdarip olduğunu ve bu konuların ön plana çıkarılması gerektiğinin altını çizdi.
Kemancı, bu kültürün değersizleştirilmemesi, yetkililerin bu konuda adım atması gerektiğini dile getirdi.
- Romanlar algı yapılmadan doğru temsil edilmeli
Medya ve dizilerdeki yanlış temsillerin toplumda ön yargıları beslediğini belirten Kemancı, bunun özellikle çocuklar üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.
Kemancı, "Dizilerde Roman bir karakter sürekli suç işlerse, bunu izleyen çocuklar büyüdüğünde ön yargıyla yetişir. Bir şirket yöneticisi olduğunda karşısına gelen Roman bir bireye nasıl ön yargısız yaklaşsın? O yüzden bu işi en başta, televizyonda çözmeliyiz." dedi.
Roman karakterlerin yazım sürecinde Roman sanatçılarla çalışılmasının önemine dikkati çeken Kemancı, temsilin ortadan kaldırılması değil, doğru şekilde artırılması gerektiğini ifade etti.
