İsveç, Ukrayna'ya 16 adet Gripen savaş uçağı vereceğini duyurdu. Rusya'nın hava saldırılarına karşı kritik önem taşıyan bu tarihi hamle, Kiev'in savunma gücünü artıracak. Teslimatların 2027'de başlaması planlanıyor. Ukrayna toplamda 150 adet savaş uçağı almayı planlıyor.
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile Uppsala kentinde düzenlediği ortak basın toplantısında, Kiev yönetimine 16 adet kullanılmış Saab JAS 39 Gripen C/D savaş uçağı transfer etmeyi planladıklarını açıkladı. Kyiv Independent gazetesinde yer alan analizlere ve resmi açıklamalara göre, bu hamle aynı zamanda 20 adet yeni nesil Gripen E uçağının tedarik sürecini de kapsıyor.
Kristersson, Ukrayna'nın hava kuvvetleri için uzun vadeli stratejisini belirlediğine dikkat çekerek durumu şu sözlerle özetledi:
"Ukrayna, hava kuvvetleri için uzun vadede öncelikli tercihinin Gripen olduğunu açıkça belirledi ve en yeni versiyon olan Gripen E'yi satın almayı hedefliyor."
İsveç hükümetinin verilerine göre, Ukrayna gelecekteki Gripen E/F alımlarını Avrupa Birliği'nin Ukrayna Destek Kredisi mekanizmasından sağlanacak 2,5 milyar euroluk fonla finanse etmeyi planlıyor. Yeni nesil uçakların teslimatının 2030'u bulabileceği belirtilirken, halihazırda İsveç Hava Kuvvetleri envanterinde bulunan 16 adet Gripen C/D uçağının 2027 başlarında Ukrayna semalarında olması bekleniyor.
TARİHİ BİR GÜN
Batı menşeli F-16 ve Mirage 2000 filolarına eklenecek olan bu yeni güç, Rusya'nın aralıksız füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı Ukrayna'nın elini güçlendirecek. Basın toplantısında konuşan Zelenski, bu gelişmenin önemini şu ifadelerle vurguladı:
"Bu gerçekten tarihi bir olay, işbirliğimiz ve ülkelerimiz için tarihi bir gün. Ukrayna için özel olarak bir Gripen filosundan bahsediyoruz ve bu bizim için muazzam derecede önemli bir destek."
Zelenski ayrıca, Ukraynalı pilotların eğitim görevlerine çok önceden başladığını ve ilk kapasitenin önümüzdeki 10 ay içinde sahaya yansımasını beklediklerini doğruladı.
"RUHUMU SATMAYA HAZIRIM"
İsveç'in bugüne kadarki en büyük askeri yardım paketinin bir parçası olan bu duyuru, Ukraynalı pilotlar arasında da büyük heyecan yarattı. Karaya çağrı kodlu Ukraynalı pilot Vadym Voroshylov, uçağın Kiev için ideal bir seçenek olduğunu belirterek sosyal medya hesabından şu çarpıcı yorumu yaptı:
"Benim için JAS-39, dünyada uğruna ruhumu satmaya razı olacağım tek savaş uçağıdır."
OTOYOLA İNEBİLEN SAVAŞ MAKİNESİ
Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği'nin olası hava üssü saldırılarına karşı tasarlanan Gripen, kısa pistlerde ve hatta otoyollarda operasyon yapabilme yeteneğiyle öne çıkıyor. Royal United Services Institute (RUSI) askeri uzmanı Peter Layton, Kyiv Independent'a yaptığı değerlendirmede uçağın saha avantajını şu sözlerle aktardı:
"İsveç Hava Kuvvetleri, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana uçakların sahada, sadece zorunlu askerler kullanılarak bakımının yapılabilmesi için büyük çaba sarf etti, bu da işleri çok daha kolaylaştırıyor."
İdeal koşullarda sadece 10 dakika içinde yakıt ikmali yapıp yeniden havalanabilen Gripen, yandan monteli hava girişleri sayesinde enkaz parçalarının motora kaçma riskini de en aza indiriyor. Bu özellik, Rus füzeleriyle sık sık hasar gören Ukrayna pistleri için hayati bir avantaj sağlıyor.
RUS UÇAKLARINA KARŞI ÖLÜMCÜL MENZİL
NATO'nun geniş silah yelpazesini taşıyabilen Gripen'in en büyük kozlarından biri ise Meteor havadan havaya füzeleri. Askeri tarihçi ve silah uzmanı Andrii Kharuk, Kyiv Independent'a verdiği demeçte bu detayın altını çizerek şu ifadeleri kullandı:
"Gripen'in F-16'ya göre avantajlarından biri de Meteor havadan havaya füzesini taşıyabilmesidir."
RUSI Kıdemli Araştırma Görevlisi Justin Bronk ise bu füzenin cephe gerisindeki Rus Su-34 uçaklarına karşı yaratacağı etkiyi şu sözlerle özetledi:
"Sadece Meteor, cephe hattının 60-100 kilometre gerisinden süzülen bombalar fırlatan Su-34 uçaklarını tehdit edebilecek uygun bir etkili menzile sahip."
Uzmanlar, gelişmiş radar sistemleri ve elektronik harp yetenekleriyle donatılan Gripen'in bir mucize silah olarak görülmemesi gerektiği konusunda uyarsa da, savaşın seyrini değiştirebilecek kritik bir araç olduğunda hemfikir. Askeri uzman Kharuk'un deyimiyle bu uçaklar, Ukrayna'ya yardım edecek bir başka faydalı araç olarak cephedeki yerini alacak. Nihai etki ise İsveç'in kaç uçağı ne kadar sürede teslim edeceğine bağlı olarak şekillenecek.
