GKRY Lideri Nikos Hristodulidis’in Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Birleşmiş Milletler’e (BM) sunduğu belirtilen 19 maddelik öneri paketinin ayrıntıları Rum basınında yayımlandı.
HEZEYANLARLA DOLU TALEPLERDE BULUNDU
Rum gazetesi Fileleftheros’ta yer alan haberde, Hristodulidis’in pakette Maraş’ın iadesini, Türk askeriyle temas kurulmasını ve garantörlüğün tartışılmasını istediği, Mağusa Limanı’nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi, toprak ve mülkiyet konularının güvenlik ve garantilerle birlikte ele alınması ve 2017 yılında sonuçsuz kalan Crans-Montana görüşmelerinin yeniden temel alınması talebinde bulunduğu belirtildi.
Hristodulidis’in 19 maddelik paketinde geçiş kapıları ve güven artırıcı önlemlerin yanı sıra Kıbrıs meselesinin siyasi ve askeri boyutlarına ilişkin taleplerin de bulunduğu belirtildi. Rum tarafının tek taraflı hazırladığı pakette, KKTC’nin egemenlik haklarını ve Türkiye’nin adadaki garantörlük konumunu ilgilendiren başlıkların da yer alması dikkat çekti.
MARAŞ’IN İADESİNİ İSTİYOR
Hristodulidis’in paketindeki en dikkat çekici taleplerden biri, Maraş’ın iade edilmesi karşılığında Mağusa Limanı’nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesini öngören formül oldu. Rum tarafının 2006 yılında Finlandiya’nın Avrupa Birliği dönem başkanlığı sırasında gündeme getirilen öneriyi yeniden gündeme taşıdığı belirtildi. Söz konusu formül, Maraş’ın statüsünün değiştirilmesini ve Mağusa Limanı’nın Avrupa Birliği gözetiminde işletilmesini içeriyor.
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ise daha önce yaptığı açıklamada, Maraş’ın BM yönetimine devredilmesi karşılığında Mağusa Limanı’nın AB kontrolünde açılmasını öngören öneriyi kabul etmediğini bildirmişti. Erhürman, "Bu benim kabul edebileceğim bir şey değil ki" ifadelerini kullanmış, Mağusa Limanı’nın zaten açık olduğunu, asıl sorunun Kıbrıs Türk halkının Avrupa Birliği ile doğrudan ticaret yapamaması olduğunu vurgulamıştı.
TÜRK ASKERİYLE DOĞRUDAN TEMAS TALEBİ
Hristodulidis’in paketinde, Rum Milli Muhafız Ordusu ile Türk askeri yetkilileri arasında BM Barış Gücü gözetiminde doğrudan diyalog kurulması da talep edildi. Bu talep, Türkiye’nin adadaki askeri varlığı ve güvenlik düzenlemeleriyle bağlantılı bir başlık olarak pakette yer aldı.
Hristodulidis ayrıca toprak, mülkiyet, yönetim, güvenlik ve garantörlük konularının birbiriyle bağlantılı şekilde müzakere edilmesini önerdi. Rum tarafının bu yaklaşımı, Türkiye’nin 1960 Garanti Antlaşması’ndan kaynaklanan garantörlük haklarını da ilgilendiren konuların yeniden görüşülmesini öngörüyor. Türkiye ve KKTC hükümetleri ise Kıbrıs meselesinde egemen eşitlik ve eşit uluslararası statü temelindeki iki devletli çözüm politikasını savunuyor.
FEDERASYON MÜZAKERELERİNE DÖNÜŞ İSTİYOR
Hristodulidis’in paketinde, 2017 yılında İsviçre’nin Crans-Montana kentinde sonuçsuz kalan federasyon görüşmelerinin yeniden temel alınması talebi de yer aldı. Rum tarafı, geçmiş müzakerelerde sağlanan yakınlaşmaların yeni görüşmeler için başlangıç noktası olarak kabul edilmesini istiyor.
Paketin son maddesinde ise Avrupa Birliği ve garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık’ın katılımıyla genişletilmiş toplantı düzenlenmesi ve kapsamlı müzakerelerin yeniden başladığının ilan edilmesi önerildi.
Söz konusu talepler, Türkiye ve KKTC hükümetlerinin federasyon arayışlarının Crans-Montana’da tüketildiği ve çözümün iki egemen devletin varlığı temelinde ele alınması gerektiği yönündeki politikalarından farklılık gösteriyor.