Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'in Guangdong eyaletindeki Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında Kylin Villa'da üçlü görüşme gerçekleştirdi. Toplantı öncesinde bunun tarihte bir ilk olduğunu ve çığır açan bir önem taşıdığını belirten Şi, büyük güçler arasındaki olumlu iletişimin bir tercih değil, zorunluluk olduğunu söyledi.
Şi, Çin'in Rusya ile stratejik ortaklığını geliştirdiğini, ABD ile de yapıcı ve istikrarlı bir ilişki kurmaya çalıştığını ifade etti. Trump, iki liderle ele alacakları çok sayıda konu bulunduğunu belirtirken Putin de Rusya, Çin ve ABD'nin küresel barışın korunması ve uluslararası hukukun güçlendirilmesi konusunda sorumluluk taşıdığını vurguladı.
DÖRT MADDELİK BARIŞ DEKLARASYONU
Yaklaşık 1,5 saat süren görüşmenin ardından üç lider tarafından dört maddelik Barış Deklarasyonu yayımlandı. İlk maddede Rusya, Çin ve ABD, Birleşmiş Milletler'in reforme edilerek küresel sorunlara daha etkili yanıt verebilmesi ve uluslararası barış ile güvenliğe yönelik görevlerini daha iyi yerine getirmesi gerektiği konusunda mutabakat bildirdi.
Enerji başlıklı ikinci maddede, petrol ürünlerinin üretim ve tedarikinin artırılması ile enerji arzında istikrarın sağlanmasının önemi vurgulandı. Üçüncü maddede devletlerin rızası ilkesine ve devlet yetkililerinin dokunulmazlıklarına saygı gösterilmesi gerektiği belirtilirken, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve benzer kuruluşların yetkilerini kötüye kullanmaması gerektiği ifade edildi.
Deklarasyonun son maddesinde ise nükleer savaşın kazananı olmayacağı ve hiçbir koşulda başlatılmaması gerektiği kaydedildi. Üç ülkenin nükleer risklerin azaltılması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konularında diyalog yürüteceği bildirildi.
'DÜNYA BEŞTEN BÜYÜKTÜR' ÇIKIŞI YENİDEN GÜNDEMDE
Görüşmenin ardından gündeme gelen başlıklardan biri de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda dile getirdiği "Dünya beşten büyüktür" sözü oldu. Erdoğan, BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinin veto yetkisine dayalı karar alma sistemini eleştirmiş, mevcut yapının değiştirilmesi gerektiğini savunmuştu.
PUTİN KÜRESEL DİPLOMASİDE YENİDEN ÖN PLANDA
Ukrayna'nın topyekûn işgalinin ardından uluslararası alanda dışlanan bir figür olarak değerlendirilen Putin'in Trump ve Şi ile aynı masaya oturması, Kremlin açısından önemli bir diplomatik gelişme olarak yorumlandı. Üç liderin bir araya gelmesi, Rusya'nın küresel siyasetteki konumu bakımından da dikkat çekti.
Şİ, İRAN VE UKRAYNA KONUSUNA DEĞİNMEDİ
Trump, görüşmede Hürmüz Boğazı üzerinden petrol akışının sürdürülmesi konusunda iki liderle aynı görüşte olduklarını söyledi. Şi ise açıklamalarında İran ve Ukrayna başlıklarına doğrudan değinmedi; bunun yerine dünya barışının korunması ve stratejik istikrarın güçlendirilmesi gerektiğine vurgu yaptı.