İspanyol moda devi Zara, Müslüman erkeklerin geleneksel namaz takkelerine benzeyen bir ürünü koleksiyonuna ekleyerek tartışmaların odağına yerleşti. “Beaded Crochet Skullcap” adıyla satışa sunulan boncuk işlemeli tığ işi şapka, ABD'de 39,90 dolar, Türkiye'de ise 1.290 ila 1.390 TL arasında değişen fiyatlarla listelendi. Ürün açıklamasında başlığın dini veya kültürel kökenine ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmemesi dikkat çekti. Müslüman toplumlarda Güney Asya'da “Namaz Topi”, Arap coğrafyasında ise “Taqiyah” olarak bilinen geleneksel başlıkların moda ürünü olarak sunulması, kültürel sahiplenme tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
MEKSİKA'DA DA KÜLTÜREL MOTİF TARTIŞMASI YAŞANMIŞTI
Zara, benzer bir tartışmayla 2021 yılında da gündeme gelmişti. Meksika Kültür Bakanlığı, Zara'nın yanı sıra Anthropologie ve Patowl markalarından, ülkenin Oaxaca eyaletindeki yerli topluluklara ait geleneksel desenleri kullandıkları iddiaları üzerine açıklama istemişti. Bakanlık, Zara'nın satışa çıkardığı işlemeli midi elbisenin San Juan Colorado bölgesindeki yerli Mixteca topluluğunun geleneksel kıyafetlerinde kullanılan motifleri taşıdığını belirtmişti.
KÜLTÜREL MİRASIN TİCARİ KULLANIMI GÜNDEM OLMUŞTU
28 Mayıs 2021 tarihli açıklamada Meksika Kültür Bakanlığı, söz konusu motiflerin yerli toplulukların kimliğini, tarihini ve doğayla ilişkisini yansıttığını vurgulamıştı. Şirketlerden tasarımların hangi gerekçeyle ticari ürüne dönüştürüldüğünü ve kültürel mirasın sahibi olan topluluklara nasıl ekonomik katkı sağlandığını açıklamaları istenmişti. Zara'nın bağlı olduğu Inditex grubu ise tasarımın Mixteca halkının sanatından kasıtlı olarak alınmadığını savunmuştu.