Avrupa, Rus boru gazından uzaklaşırken güvendiği LNG akışında Hürmüz engeline takıldı. Yaz aylarında dolması gereken depolar rekor düşük seviyede kalırken, soğuk hava ve Asya’yla rekabet yeni bir enerji faturası riskini büyütüyor.
AVRUPA GAZ DEPOLARI 2011’DEN BERİ EN DÜŞÜKTE
Avrupa gaz depoları ağustos ayının ilk günlerinde yüzde 58’in altında kaldı. Bu oran, günlük kayıtların tutulmaya başlandığı 2011’den bu yana yılın aynı dönemi için görülen en düşük seviyeye işaret ediyor.
Depolardaki doluluk geçen yılın aynı döneminin yaklaşık 12 puan altında bulunuyor. Yaz aylarının ortası geçilirken oluşan bu fark, kış başlamadan önce kapatılması gereken stok açığının ne kadar büyüdüğünü gösteriyor.
Avrupa Birliği’ndeki tesisler toplamda 102 milyar metreküpün biraz üzerinde doğal gaz saklayabiliyor. Depolardan yapılan çekişler, normal bir kış dönemindeki tüketimin yaklaşık yüzde 30’unu karşılayabiliyor.
Bu nedenle Avrupa gaz depoları yalnızca arz kesintilerine karşı yedek kaynak görevi görmüyor. Depoların güçlü olması, kışın talep yükseldiğinde piyasanın pahalı spot gaz alımlarına bağımlı kalmasını da önlüyor.
Doluluk oranının düşük kalması ise soğuk hava dalgalarında fiyatların daha hızlı yükselmesi ve tüketimin sınırlanmasına yönelik önlemlerin yeniden gündeme gelmesi riskini artırıyor.
HÜRMÜZ KRİZİ LNG HESABINI BOZDU
Avrupa’nın mevcut kırılganlığının arkasında, son yıllarda değişen doğal gaz tedarik modeli bulunuyor. Rusya’dan gelen boru gazının azaltılmasıyla kıta, deniz yoluyla taşınan sıvılaştırılmış doğal gaza daha fazla bağımlı hale geldi.
Bu değişim Avrupa’ya daha fazla tedarikçi seçeneği sağladı. Ancak uzun vadeli boru hattı sözleşmelerinin sunduğu fiyat istikrarı büyük ölçüde kayboldu. Avrupa artık aynı LNG kargoları için Asya’daki büyük alıcılarla yarışmak zorunda.
Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti bu modelin en zayıf noktasını ortaya çıkardı. Katar’ın küresel LNG arzının yaklaşık beşte birine karşılık gelen sevkiyatının boğazdan çıkamaması, piyasadaki kullanılabilir kargo sayısını sert biçimde düşürdü.
Avrupa gaz depoları doldurulurken normalde Katar’dan gelecek kargolara güveniliyordu. Sevkiyatların kesintiye uğraması, Avrupalı şirketleri ABD ve diğer LNG üreticilerinden daha fazla yük almaya yöneltti.
Ancak Asya ülkeleri de kaybettikleri Körfez kaynaklı sevkiyatları aynı pazardan tamamlamaya çalışıyor. Kısıtlı sayıdaki kargo için rekabet büyüdükçe Avrupa’nın depoları doldurmak için daha yüksek fiyat teklif etmesi gerekebilir.
